Kocaeli Gazeteleri ve Basın Tarihi

Kocaeli Gazeteleri ve Basın Tarihi | Ulusal gazetecilik ile yerel gazetecilik birbirinden farklılık gösterir. Hem İstanbul’da ulusal bir gazetede, hem de Kocaeli gazetelerinde çalıştığım için bizzat yaşayarak fark ettim ve deneyimlerime dayanarak söylüyorum bu cümleyi.

Ulusal bir gazetede çalışan bir gazeteci, gider haberini araştırır, sonra gelir gazetede haber haline getirip yazı işlerindeki “Haber havuzuna” atar, akşam olunca da mesai bitti diye ceketini alıp gider. Eğer devamlılık gerektirmeyen bir haberse çoğunlukla ertesi günü unutur o dünkü yaptığı haberi, çünkü artık bugün peşinde koşacağı yeni haberler vardır.

Kocaeli Haber Dünyası ;
Kocaeli Gazeteleri ve Basın Tarihi

Ama diğer yerel gazetelerde olduğu gibi Kocaeli gazetelerinde çalışan gazeteciler için aynı değildir bu. O haberi yaptığı olayda adı geçen insanlarla İzmit’te Yürüyüş Yolunda, Çocuk Parkı’nda veya Fethiye Çarşısı’nda, mutlaka karşılaşır Kocaeli gazetelerinde çalışan meslektaşlarım. İlçelerde ikamet eden veya ilçe gazetelerinde görevli gazeteci arkadaşlarım da çarşıda, pazarda, çay bahçesinde veya bir kıraathanede mutlaka yüz yüze gelir. Yüz yüze gelince de bir sitemle, bir yakınmayla veya bir savunmayla karşılaşır mutlaka.

Ben yukarıda yazdığım tüm bu örnekleri yaşadım. O nedenle diyorum ki, ulusal gazetede çalışmaktan farklıdır, tüm yerel gazetelerde Kocaeli gazetelerinde çalışmak daha zordur.

Kocaeli Gazeteleri ve Basın Tarihi

GAZETECİLİK ZOR AMA ZEVKLİDİR

Evet, gazetecilik zor, meşakkatli ama zevkli bir meslektir. Aslında her işte, her meslekte öyledir ama gazetecilik severek yapılmalıdır, sevmeyenler yapmamalı sektörden çekilmelidir. Diğer yerel gazetelerde olduğu gibi Kocaeli gazetelerinde çalışan genç meslektaşlarım da kışın yağmurda, çamurda, karda, yazın sıcakta, güneşin altında haber peşinde koşmaktadırlar. Haber yapmak için gittikleri olaylarda tartaklandıkları da oluyor, darp edildikleri de. Şimdi rahmetli olan spor muhabiri Ahmet Akay’ın bir maç sonrasında gazeteye suratı kanlar içinde geldiği günü hiç unutamıyorum.

ŞİMDİ BİRAZ KOLAYLAŞTI

Eskiden daha zordu diğer tüm gazetelerde olduğu gibi Kocaeli gazetelerinde çalışanlar için de gazetecilik, şimdi biraz kolaylaştı. Tüm yerel basında olduğu gibi Kocaeli gazetelerinde de o zamanlar görev yapmak meşakkatli ve zordu. Mesela ben gazeteciliğe başladığım zamanlarda foto muhabiri arkadaşlarımın ayrı bir sıkıntıları vardı. Haberden kan ter içinde gelen genç muhabirler “karanlık odaya” girer ve haberde kaç kare fotoğraf çektiyse makinelerindeki filmi kesip orada bırakırlardı. Teknik servisteki eleman da karanlık odada o filmleri banyo yaptırır yıkardı. Basın toplantısı yapan mesela zamanın valisinin resmini gözleri kapalı çektiyse yanmıştı genç muhabir. Yazı İşleri Müdüründen tutun da Genel Yayın Yönetmenine kadar azar işitirdi. Şimdi ne güzel, makinesindeki resmi görüp olmadıysa bir kere daha, birkaç kere daha çekme şansı var. O zamanlar öyle bir şansları olmadığı gibi, kendilerine verilen filmleri de tasarruflu kullanma gibi bir zorunlukları da vardı.

GAZETECİLİĞİ TEKNOLOJİ RAHATLATTI

O zamanlar gerek haberden, gerekse maçlardan apar topar gelir filmlerini kestikten sonra hemen aldığı notları veya ses kaydını deşifre ederek haberini yazmaya başlardı. Bir yandan Yazı İşleri’nden “Çabuk olun, baskıya gecikmesin!” ikazları arasında bir telaş içinde yazardı haberini. Şimdi ne kadar kolaylık, gittiği haberde olsun maçta olsun açıyor laptopunu dinlerken toplantıyı yazıyor haberlerini, çekiyor resimlerini, daha toplantı bitmeden haber de fotoğraflar da gazeteye ulaşmış oluyor. Diğer gazeteciler gibi Kocaeli gazetelerinde çalışan meslektaşlarımız şimdi eskiye nazaran daha şanslılar bana göre.

İNTERNET GAZETECİLİĞİ

Zamanımızda artık internet gazeteciliği alabildiğine yayılmış durumda. Gazeteler basılı yayınlarına devam ederken, aynı zamanda internet sitesine de yüklemektedirler sayfalarını. Bunun yanında bazı gazetelerin basılı yayınlarını tamamen kapatıp sadece internet ortamında hayatiyetlerini devam ettiğini görüyoruz. Bu durum ulusal gazetelerde de görülmekte, mesela hepimizin bildiği çok kaliteli bir kağıda basılarak yayın hayatına başlayan HaberTürk gazetesi baskısına son vermiş, internet ortamında hayatiyetini sürdürmektedir. Ulusal ortamdaki durumun aynısı Kocaeli gazetelerinde de görülmektedir. Kocaeli’de yayın yapan bazı gazeteler baskılarını durdurmuş, internet ortamında okurlarıyla buluşmaktadır.

OKURLA HIZLI BULUŞMA

Benim yaşıtlarım elimize gazeteyi alıp kağıt sayfalarını çevirerek okumaya alışmış bir kuşağı oluşturuyoruz. Şimdiki gençler her şeylerini ellerindeki telefondan, bilgisayardan, tabletten yapmaya alıştıkları için onlar daha sık kullanıyorlar interneti. Ben ulusal gazetede çalıştığım senelerde matbaadan sıcak sıcak gelen prova baskısını koklar sonra okumaya başlardık ama şimdi artık ben de alıştım birçok işimi internetten yapmaya. Üstelik internet gazeteciliğinin basılı gazetenin karşısında çok büyük avantajları var.

Mesela ben evden köşe yazımı yazdığımda basılı gazetede yayınlanacaksa günün belli saatinde göndermem gerekir. Sonra sayfaya koyar yazı işleri, akşam basılır ve ancak yarın okuyucuya ulaşır benim yazım. Ama yazım bir internet gazetesinde yayınlanacaksa akşama doğru yazıp gönderdiğim yazı yeri geliyor dakikalar içinde yayına giriyor ve en geç bir saat sonra da okuyucularımdan yorumları almaya başlıyorum. Ama internet gazeteciliğinin kuralları ve prensipleri belirlenmelidir. Diğer şehirlerde olduğu gibi Kocaeli gazeteleri arasında da çok yetkisiz ve yetersiz kişiler tarafından çıkartılan internet gazeteleri mevcuttu. Mutlaka internet gazeteciliğinin prensipleri belirlenmeli ve belli kurallar çerçevesinde çıkarılması sağlanmalıdır.

BASINDA YASAL DÜZENLEMELER

İnternet yayınlarını düzenleyen 5651 sayılı yasa ve gazetecilerin haklarını düzenleyen 5953 sayılı Basın İş Kanunu yeniden düzenlenmeli. Ancak bu yasalar düzenlenirken Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde milletvekilleri oturup tartışıp çıkarılmamalı. Mutlaka ama mutlaka İnternet sitesi sahiplerinin ve çalışanlarının, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti yönetiminden ilgililerin, sahada çalışan basın mensuplarının fikirleri alınarak onlardan gelecek öneriler değerlendirilerek çıkartılmalıdır yeni yasa. Hatta sadece Türkiye Gazeteciler Cemiyeti yönetiminin fikirlerinin alınması da yeterli değildir bence. Her ilin diğer illerden ayrı sıkıntıları zorlukları olabilir. Her şehirdeki basın çalışanlarının olduğu gibi Kocaeli gazetelerinde çalışan gazetecilerin de veya her ilin cemiyet yönetiminden ayrı ayrı fikirleri sorulmalı.

ATATÜRK’ÜN BASIN TOPLANTISI

Türk Basın Tarihi içinde Kocaeli gazetelerinin ayrı bir önemi var. Kocaeli basınının Türk basın tarihinde önemli bir yeri işgal etmesi cumhuriyetimizin kurulmasından öncesine rastlar. Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk daha cumhuriyet kurulmadan ilk basın toplantısını İzmit’te yapmış.  Atatürk’ün 16 Ocak 1923 tarihinde yaptığı basın toplantısı da basın tarihi açımızdan önemli yere sahip. Cumhuriyetin ilanından 9 ay önce 16 Ocak 1923’te Mustafa Kemal Atatürk Türk basınının çok önemli gazetecilerinin İzmit’e davet ederek Cumhuriyetin ilanını İzmit’te kamuoyuna açıklamıştı. Bu toplantıyı yaptığı binada her yıl 16 Ocak’ta “Basın Onur Günü” kutlanır Kocaeli gazetelerinde çalışanlar tarafından.

KOCAELİ BASIN TARİHİ

Yerel gazetelerin tarihine kabaca incelediğimizde Kocaeli gazetelerinin bu konuda öncülük ettiğini görürüz. Kocaeli’de ilk gazetenin cumhuriyetin ilanından bile önce yayınlandığı kayıtlarına rastlıyoruz. Yunanlılar İzmit’i işgal ettiğinde yayın hayatına “muvakkaten tatili neşriyat etmiş” yani geçici olarak yayınlanmasını durdurmuş, İzmit’in kurtuluşundan sonra, Mayıs 1922 tarihinde tekrar yayın hayatına devam etmiş haftada bir yayınlanan bu ilk Kocaeli gazetesi.

Cumhuriyetimizin kuruluşundan sonra da yerel gazeteler arasında Kocaeli gazeteleri hep var olmuş ve emeklerini, alın terlerini katarak zamanın teknolojilerine göre varlıklarını sürdürmüşler. Kocaeli gazetelerinden bazıları açılmış, bazıları kapanmış; bazılarının ömürleri uzun sürmüş, bazılarının kısa sürmüş ama Kocaeli gazeteleri hep varlıklarını sürdürmüşler.

ATLAMA TAHTASI

Kocaeli gazeteleri diğer yerel gazeteler gibi zamanın teknolojilerine göre siyah beyaz olarak yayın hayatlarına devam ederken 1988 yılı adeta bir atlama tahtası olmuş. Bu yıl Asil Nadir adındaki Kıbrıs kökenli bir işadamı İngiltere’den Türkiye’ye gelip basın sektörüne girmiş. Zamanın Başbakanı Turgut Özal’ın tavsiyesi ile Günaydın gazetesini satın almış, daha sonra Güneş gazetesi ve Gelişim dergisini de kurmuş. İlimizin İstanbul’a yakınlığı bir avantaj olarak karşımıza çıkıyor burada ve Asil Nadir gazetelerinin bazılarını Kocaeli’de bastırmaya karar veriyor. Asil Nadir ilimizde Sanayi Çarşısı’nda matbaasını kurup gazetelerini bastırmaya başlıyor. Yaklaşık üç yıl basılıp Türkiye’ye dağıtılıyor. Daha sonra basın sektöründen çekilmeye karar verince 1991 yılında hisselerini satıp Kocaeli’yi terk ediyor. Bundan sonra Kocaeli gazeteleri renkli olarak basılmaya başlıyor.

KOCAELİ’DEKİ BASIN KURULUŞLARI

Kocaeli gazeteleri olarak Aralık ayı kayıtlarına göre il genelinde ve ilçelerde olmak üzere toplam olarak tam 62 gazete yayın hayatına devam etmektedir. Bunların bir kısmı basılı olarak yayınlanıyor, bir kısmı da digital tabir ettiğimiz internet üzerinden yayın yapıyor. İnternet üzerinden bir araştırma yaptığımda gördüm ki Kocaeli gazeteleri bu konuda diğer bütün Anadolu illerine fark atmış, bazı illerin iki üç katı kadar gazete yayın hayatına devam ediyor ilimizde. Bu da halkımızın Kocaeli gazetelerine verdiği değeri gösteriyor. Kocaeli halkı bu değeri vermese, gazetelere ilgi göstermese bu kadar sayıda gazete yayın hayatını sürdüremezdi.

İLÇELERİRİMİZDE BASIN

Kocaeli gazetelerinin ilçelerdeki durumlarını incelediğimizde yine tüm Türkiye’nin çok önünde olduğunu görürüz. Anadolu şehirlerindeki birçok ilçede hiç gazete yayınlanmazken Kocaeli ilçelerinde birden fazla gazeteler uzun yıllardan beri yayın hayatlarına devam etmekteler. İlçelerin hepsini belirtmek çok uzun olabilir ama Gölcük ilçemizi örnek olarak vereceğim. 1954 yılında Şirin Gölcük gazetesi, 1958 yılında Gölcük Ekspres gazetesi, 1962’de Gölcük gazetesi, 1977 yılında Gölcük’ün Sesi gazetesi kurulmuş. Daha sonra bunlar kapanmış ama şu anda Gölcük ilçemizde 1986 yılında kurulan Gölcük Haber gazetesi başta olmak üzere tam 5 gazete basılı olarak, 3 gazete de internet ortamında yayın hayatlarına devam etmekteler.

BASIN ONUR GÜNÜ

16 Ocak 1923 tarihinde Atatürk’ün İzmit Basın toplantısı Türk basın tarihi açısından önemli yere sahip. Cumhuriyetin ilanından 9 ay önce 16 Ocak 1923’te Mustafa Kemal Atatürk Türk basınının çok önemli gazetecilerini İzmit’e davet ederek Cumhuriyetin ilanını İzmit’te “Kasrı Humayun” binasında kamuoyuna açıklamıştı. Kocaeli Gazeteciler Cemiyeti 16 Ocak tarihini Kocaeli Basın Onur günü olarak kutlamakta. Gerçekten de Kocaeli gazetelerinde çalışan basın emekçileri için de tam anlamıyla bir onur günüdür bu tarih. Diğer illere nasip olmayan bir onuru bize bahşetmiş yurdumuzun kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk. Kendisine ne kadar minnet duysak azdır.  Kocaeli gazetelerinde çalışan ve emekli olan hepimiz basın mensupları olarak 16 Ocak tarihinde Basın Onur Günü’müzü kutlamak üzere gar binasının önünde toplanıp, hep birlikte yürüyerek “Kasrı Humayun” binasındaki törenlere katıyorduk. Ama bu yıl pandemi deneniyle bu etkinliği yapamayacağız galiba.

KOCAELİ’NİN SESİ

Kocaeli basın dünyasına göz attığımızda ilimizde sadece Kocaeli gazeteleri olmadığını, bunların yanı sıra dergilerin de yayınlandığını görürüz.

1968 yılı sonlarında, şimdi ikisi de rahmetli olan Dündar Çiğit ve Şefik Güler tarafından çıkarılmaya başlamış olan “Sesim” dergisi ilimizde yayınlanan ilk dergi olarak çok ilgi çekip takip edildiği bilgileri mevcut. Bu ilk dergiden sonra yayın hayatına başlayıp bir süre yayınlanıp kapanan dergiler mevcut tabii. Ama bunların yanında tüm zorluklarla mücadele ederek özveriyle yayın hayatlarını sürdüren dergileri ayakta tutmaya çalışan basın emekçisi arkadaşlarımı buradan tebrik ediyorum.